Ultimate magazine theme for WordPress.

- Advertisement -

ប្រភព​ផ្សេងៗ​គ្នា​ស្ដីពី​កំណើត​នៃ​ព្រះរាជ​ពិធីបុណ្យ​អុំទូក

0 0

ពិធី​ក្រុង​ពាលី​នៅ​វត្ដ​ទួលអង្គក្រពើ ដើម្បី​ចុះទូក​សម្រាប់​ប្រណាំង

ព្រះរាជ​ពិធីបុណ្យ អុំទូក បណ្ដែតប្រទីប សំពះ​ព្រះ​ខែ អកអំបុក​ ជា​ថ្ងៃ​បុណ្យ​ដ៏​រីករាយ​មួយ និង​ពេញ​និយម​បំផុត​សម្រាប់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទូទៅ ។ នៅ​ភ្នំពេញ​ ពិធីបុណ្យ​នេះ​មាន​អ្នក​មក​ចូលរួម​រាប់​លាន​នាក់​ជា​រៀងរាល់​ឆ្នាំ ។ តើ​ប្រវត្ដិ​នៃ​ពិធីបុណ្យ​អុំទូក​មានការ​កត់ត្រា​មក​បែប​ណា ? ខាងក្រោម​នេះ​គឺជា​ប្រភព​នៃ​ពិធីបុណ្យ​ប្រណាំងទូក ដែល​ផ្អែក​តាម​ប្រវត្ដិ​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ​ប្រវត្ដិ​នៃ​បុណ្យអុំទូក​មាន​តាំងពី​បរមបុរាណ​ដ៏​យូរលង់​មក​ហើយ ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​ឯកសារ​របស់​ប្រវត្ដិវិទូ​បរទេស ក៏​ដូចជា​តាម​សិលាចារឹក​នៃ​ប្រាសាទ​អង្គរ ។ សូម​បញ្ជាក់​ថា​បុណ្យអុំទូក​នេះ​ មាន​ការ​បកស្រាយ​ប្លែកៗ​ពី​គ្នា​ជា​ច្រើន ហើយ​វិធី​ធ្វើ​ក៏​មាន​ប្លែកៗ​ពី​គ្នា​ខ្លះ​ដែរ ។​

ក. ​តាម​សៀវភៅ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧​ មាន​នៅ​ក្នុង​វិទ្យាស្ថាន​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ​ ចែង​ថា នៅ​សម័យ​អង្គរ នា​គ្រិស្ដសករាជ​សតវត្ស​ទី​១២ ​ក្រុង​កម្ពុជា​មាន​សេចក្ដី​សុខក្សេមក្សាន្ត​ រុងរឿង​ណាស់​ ដោយ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧​ ស្ដេច​ចេញ​ធ្វើសង្គ្រាម​ជើង​ទឹក​បង្ក្រាប​ពួក​ចាម​ដោយ​កងទ័ព​ទូក​ ជា​ចំបាំង​រំដោះ​ក្រុង​កម្ពុជា​ឲ្យ​រួច​ផុត​ស្រលះ​ចេញពី​ខ្មាំង​សត្រូវ​ (គ.ស​១១៧៧-១១៨១) រឿង​ចំបាំង​គ្រានោះ​មាន​ឆ្លាក់​នៅ​លើ​ជញ្ជាំង​ប្រាសាទ​បាយ័ន និង​បន្ទាយឆ្មារ ។​ ក្នុង​ចម្លាក់​នោះ​ឃើញ​មាន​កងទ័ព​ទូក​យ៉ាង​ច្រើន​មហិមា​ដែល​មាន​ព្រះ​ឆាយាល័ក្ខណ៍​នៃ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧ ប្រថាប់​ឈរ​លើ​ទី​ព្រះទីនាំង​នាវាចំបាំង​ដោយ​ទ្រង់​ធ្នូ​ និង​ដំបង​យ៉ាង​ស្វាហាប់​ក្នុង​ចំណោម​កងទ័ព​ទូកទាំងឡាយ ។

ទិដ្ឋភាព​នៃ​ការ​ប្រណាំងទូក​កាលពី​ឆ្នាំ​កន្លង​ទៅ

ខ. ឯកសារ​ល្បែង​ប្រណាំងទូក​របស់​ក្រុម​ជំនុំ​ទំនៀមទម្លាប់​លេខ​១៩.០០៤ និពន្ធ​ដោយ​លោក​ ថាច់ ប៉ែន ហៅ ​ប៉ាង អាចារ្យ​នៅ​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ​រង ខេត្ដ​ឃ្លាំង​កម្ពុជាក្រោម​មាន​ចែង​ថា សម័យ​លង្វែក (ព.ស ២០៧១ គ.ស ១៥២៨) ព្រះបាទ​អង្គចន្ទ​ទី​១ ទ្រង់​តាំង​ពញាតាត ងារ​ជា​ស្និទ្ធ​ភូបាល ជា​ស្ដេច​ត្រាញ់ នៅ​កម្ពុជា​ក្រោម​ស្រុក​បាសាក់ ។ ស្ដេច​ត្រាញ់​នេះ​បាន​ចាត់​របៀប​រៀបចំ​ការពារ​ស្រុក​មាន​ដូច​តទៅ​នេះ ៖

ទាហានជើងទឹក​ចែក​ចេញ​ជា​៣​ក្រុម

- Advertisement -


  • ក្រុម​ទី​១
    ហៅ​ទ័ពស្រួច ហាត់​ច្បាំង​នឹង​ទូក​ដែល​មាន​ទ្រង់ទ្រាយ​ដូច​ទូកប្រណាំង​យើង​សព្វថ្ងៃ ។​

  • ​ក្រុម​ទី​២
    ហៅ​ទ័ព​ជំនួយ ហាត់​ច្បាំង​នឹង​ទូក​ចែវ​ពីរ​ជួរ ដែល​មាន​ទ្រង់ទ្រាយ​ដូច​ទូកប្រណាំង​យើង​សព្វថ្ងៃ ។​

  • ក្រុម​ទី​៣
    ហៅ​ទ័ព​បាសាក់ គឺ​ទូក​ធំ​មាន​ដំបូល​មាន​ចែវ​មាន​ក្ដោង​មាន​ទ្រង់ទ្រាយ​ដូចជា​ទូក​បាសាក់ ហៅ​ទូកប៉ុក​ចាយ​ តែ​រាង​ស្ដួច​វែង​មាន​ដំបូល​តែ​មួយ កាត់​ខាង​មុខ​ឥត​ជញ្ជាំង ។ល ។ ជា​ទូក​ដាក់​ស្បៀងអាហារ​សម្រាប់​កងទ័ព ។

របៀប​បង្ហាត់​ច្បាំង​តាម​ទំនៀម​ស្ដេច​ត្រាញ់​កម្ពុជា​ក្រោម ស្រេច​លើ​មន្ដ្រី​បួន​ទិស​ «ចតុស្ដម្ភ» ដែល​នៅ​ក្នុង​ឱវាទ​ស្និទ្ធ​ភូបាល ស្ដេច​ត្រាញ់​គ្រប់ជំពូក​ដែល​បញ្ញត្ដិ​ច្បាប់​សម្រាប់​ស្រុក ។ល ។ កំណត់​ថ្ងៃ​ពេញបូណ៌មី ខែកត្ដិក រដូវ​អកអំបុក​នោះ​ មន្ដ្រី​ទាំង​បួន​ទិស ត្រូវ​កេណ្ឌ​ទាហាន​ទាំង​ជើង​ទឹក ជើង​គោក សមយុទ្ធ ១​ថ្ងៃ ១​យប់​រាល់​ឆ្នាំ ។ ចំណែក​ទាហានជើងទឹក​ឲ្យ​ទៅ​ប្រឡង​ឫទ្ធិ​ឯ​ទន្លេ​ពាមកន្ថោរ ក្នុង​ខេត្ដ​ឃ្លាំង ដ្បិត​ទីនោះ​ជាទី​ប្រជុំ​ទឹក​គ្រប់​ខេត្ដ​ទៅ​មក​បាន​ស្រួល ។ តាម​សៀវភៅ និង​ឯកសារ​ជា​ប្រភព​ទាំង​ពីរ​ខាងលើ​នេះ​ អាច​សន្និដ្ឋាន​បាន​ថា ប្រទេស​កម្ពុជា​សម័យ​បុរាណ ជា​ប្រទេស​មាន​កងទ័ពជើងទឹក​យ៉ាង​ខ្លាំងពូកែ និង​មាន​វិធី​ហ្វឹកហ្វឺន​ពិធី​សមយុទ្ធ​កងទ័ព​នេះ​ជា​ប្រពៃណី​ជាប់​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ ហើយ​អាច​សន្និដ្ឋាន​ទៀត​ថា​ ប្រទេស​កម្ពុជា​ធ្វើ​ពិធី​នេះ​រៀង​រហូត​មក គឺ​ចាប់​តំណ​មក​ពី​សមយុទ្ធ​ក្នុង​សម័យ​បុរាណ​នេះ​ឯង ។​

គ. ឯកសារ​ខ្លះ​និយាយ​ថា ពិធីបុណ្យ​អុំទូក គឺជា​បុណ្យប្រពៃណី​ជាតិ​ដ៏​ធំ​មួយ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ បុណ្យ​នេះ​មាន​រូបភាព​ប្រហាក់ប្រហែល​នឹង​បុណ្យ​ប្រចាំ​រដូវ​របស់​ជនជាតិ​អឺរ៉ុប​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា សាំង ហ្សង់ ដែល​បច្ចុប្បន្ន​ប្រារឰ​ធ្វើ​នៅ​អឺរ៉ុប​ខាងជើង ។​ប្រពៃណី​ខ្លះ​មាន​ប្រវត្ដិ​ជាប់​ទាក់ទង​យ៉ាង​ជិត​ស្និទ្ធ​ទៅ​នឹង​ប្រវត្ដិ​នៃ​ព្រះពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់ ។ ប៉ុន្ដែ​ការ​បកស្រាយ​មួយ​ដែល​អាច​យក​ជា​ការ​គ្រប់គ្រាន់​គឺ​ក្នុង​បំណង «ដឹងគុណ​ដល់​ព្រះ​គង្គា និង​ព្រះធរណី ដែល​បាន​ផ្ដល់​ជីវភាព​រស់នៅ និង​សុខុមាលភាព​ចំពោះ​ទឹកដី​វិញ​ដែល​យើង​នាំ​គ្នា​ធ្វើ​ឲ្យ​កករ​ល្អក់» ។ ការ​បកស្រាយ​ចុង​ក្រោយ​នេះ គឺ​ដូច​គ្នា​បេះបិទ​ទៅ​នឹង​ទំនៀមទម្លាប់​នៃ​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា ហើយ​ស្រប​ទៅ​នឹង​ស្ថានភាព​ភូមិសាស្ដ្រ​ជាក់ស្ដែង និង​ជីវភាព​រស់នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​ប្រជា​កសិករ​យើង ។​

ពិធីបុណ្យ​អុំទូក​ប្រព្រឹត្ដ​ទៅ​នា​ថ្ងៃ​ពេញបូណ៌មី ខែកត្ដិក ស្រប​ទៅ​នឹង​រដូវ​ទឹកជំនន់ ដែល​ក្នុង​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ខែ​មក​ហើយ​ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​បឹងបួ​ទាំងឡាយ​ក្លាយទៅជា​សមុទ្រ​ដ៏​ធំ​ល្វឹងល្វើយ ហើយ​ក៏​បញ្ជាក់​ទៀត​ថា ពេល​នេះ​ស្រូវ​ក្នុង​ស្រែ​កំពុង​តែ​ទុំ​ហើយ ។ នៅ​ពេល​ដែល​ទឹក​ទន្លេ​មេគង្គ​លិច​ជន់ (សីហា-វិច្ឆិកា) ទឹកជំនន់​ដ៏​សន្ធឹកសន្ធាប់ បាន​ហូរ​ចាក់​ស្រោចស្រព​បឹងបួ តាម​រយៈ​ទន្លេ​សាប​ដែល​ហូរ​ពី​ត្បូង​ទៅ​ជើង ។  ដល់​រដូវ​ទឹក​ស្រក ដែល​ចាប់ផ្ដើម​នៅ​ខែវិច្ឆិកា ទឹក​បឹងបួ​ហូរ​ត្រឡប់​តាម​ទន្លេ​សាប​ដដែល​ពី​ជើង​មក​ត្បូង​វិញ ។​

ទឹកជំនន់​នៃ​ទន្លេ​មេគង្គ ពិសេស​ជំនន់​នៅ​តាម​បឹងបួ មាន​ប្រភព​មក​ពី​តំបន់​ទីបេ​ដ៏​សែន​ឆ្ងាយ បាន​ផ្ដល់​នូវ​ជីវភាព​ស្រែ​ចម្ការ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ ដីល្បាប់​ដែល​បាន​ដោយសារ​ទឹកជំនន់​នៃ​ទន្លេ​បឹងបួ​ទាំងឡាយ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ដី​មាន​ជីវជាតិ​បង្ក​បាន​នូវ​ធនធាន​សម្បូរ​បែប​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ ដំណាំ​ទាំងឡាយ​ដែល​កសិករ​ខ្មែរ​ធ្វើ​តាម​ចង្វាក់​នៃ​ទឹកសម្រក​បាន​ផ្ដល់​នូវ​ផល​យ៉ាងច្រើន រាំង​ស្កាត់​គ្រោះ​ទុរ្ភិក្ស និង​ផ្ដល់​សុភមង្គល ។ ដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​ដល់​រដូវ​ទឹក​ស្រក បុរាណ​ខ្មែរ​យើង​ក៏​កំណត់​យក​ថ្ងៃ​ពេញ​បូណ៌មី​ខែកត្ដិក​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ​ រៀបចំ​ពិធី​អុំទូក បណ្ដែតប្រទីប សំពះ​ព្រះ​ខែ អកអំបុក ដើម្បី​សំដែង​មនោ​សញ្ចេតនា ដឹង​គុណ​ចំពោះ​ទន្លេ​មេគង្គ​ និង​ទន្លេ​សាប​ ដែល​បាន​ផ្ដល់​ជីវជាតិ​យ៉ាង​សំខាន់​បម្រើ​វិស័យ​កសិកម្ម ។ ពិធីបុណ្យ​នេះ​ គេ​តែង​ប្រារឰ​ធ្វើ​អស់​ថេរ​វេលា​៣​ថ្ងៃ គឺ​ថ្ងៃ ១៤​កើត ​១៥​កើត និង​ថ្ងៃ ១​រោច ខែកត្ដិក ធ្វើ​នៅ​តាម​ដង​ទន្លេ​សាប​មុខ​ព្រះ​បរមរាជវាំង ៕

ប្រភពៈ  សាលអាន ថ្ងៃ​ទី​១៦/១១/២០០៧ (ដកស្រង់​ពី​កាសែត​កោះសន្ដិភាព)

Source: ប្រវត្ដិសាស្រ្ដ

Comments
Loading...