Ultimate magazine theme for WordPress.

បុព្វបុរស​ខ្មែរ​មាន​អំណត់​វិរិយៈ​ក្នុង​ការ​កសាង​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ





ប្រាសាទ​បាយ័ន​រំលេច​ដោយ​ព្រហ្ម​មុខ​បួន

ទាំង​អ្នកទេសចរ​ជាតិ​និង​អន្តរជាតិ ជា​ពិសេស​មជ្ឈដ្ឋាន​អ្នក​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​អំពី​ប្រវត្តិ​សាស្ដ្រ កាលបើ​បាន​ទៅ​ទស្សនា​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​របស់​ខ្មែរ គេ​តែង​ដក់​ជាប់​នូវ​ការ​គិត​អំពី​សំណង់​ប្រាសាទ​ថ្ម​ទាំងនោះ​ ព្រមទាំង​រូបចម្លាក់​និង​ក្បាច់រចនា​ភ្ញីផ្កា​លើ​ផ្ទាំង​ថ្ម​ ថា​តើ​បុព្វបុរស​ខ្មែរ​មាន​ការ​តស៊ូ​ព្យាយាម​កសាង​ខ្លាំងក្លា​ប៉ុនណា​ទៅ​ទម្រាំ​បាន​កសាង​រួច​ ហើយ​និង​បាន​បន្សល់​ទុក​ស្នាដៃ​ជា​ភស្ដុតាង​ឲ្យ​កូនចៅ​ជំនាន់​ក្រោយ ?

តាម​រយៈ​ប្រវត្តិសាស្ដ្រ​ខ្មែរ​គេ​ដឹង​ថា​ការ​កសាង​ប្រាសាទ​ថ្ម​ចាប់ផ្ដើម​តាំងពី​សម័យ​អាណាចក្រ​នគរភ្នំ​មក​ម្ល៉េះ​ ដូច​មាន​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​ភ្នំដា​នៅ​ស្រុក​អង្គរបុរី ខេត្ដតាកែវ​ ជា​រាជធានី​វ្យាធបុរៈ​ ជា​ស្លាកស្នាម​ចាស់​បន្សល់​ទុក​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ។​ បន្ទាប់​មក​សម័យ​ចេនឡា​ដែល​មាន​រាជធានី​នៅ​ឦសានបុរៈ​ដែល​មាន​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​សម្បូរ​ព្រៃគុហ៍ នៅ​ខេត្ដ​កំពង់ធំ​បច្ចុប្បន្ន​ជា​ភស្ដុតាង​ស្រាប់ ។ ឯ​សម័យ​ដែល​ការ​សាងសង់​ប្រាសាទ​មាន​ការ​រីក​ចម្រើន​ផុសផុល​ខ្លាំង​គឺ​សម័យ​អង្គរ​ដែល​គេ​គិត​ពី​គ្រិស្ដសករាជ​៨០២ ​ដល់​គ្រិស្ដសករាជ​១៤៣២ ។​ ឯ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ ប្រាសាទ​តាមាន់​ធំ​តូច​ទាំងអស់​ក៏​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សម័យ​អង្គរ​ដែរ ។​

ប្រការ​ដែល​គួរ​ឲ្យ​ចង​ចាំ​តាម​រយៈ​ឯកសារ​ប្រវត្ដិវិទ្យា​បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​ដឹង​ថា​ ក្នុង​សម័យ​អង្គរ គឺ​នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧​ មាន​ការ​រីក​ចម្រើន​ខ្លាំង​ជាងគេ​ក្នុង​ការ​កសាង​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​ថ្ម ដែល​គេ​គិត​ពី​គ្រិស្ដសករាជ ១១៨១ ដល់​១២១៨ គឺ​រយៈពេល​៣៧​ឆ្នាំ ។​ នៅ​គ្រិស្ដសករាជ​១២១៨​នោះ ​ក៏​គេ​មិន​បានដឹង​ថា​តើ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​សោយ​ទីវង្គត​នៅឯណា​ និង​ដោយសារ​មូលហេតុ​អ្វី​នោះ​ទេ​ ព្រោះ​គេ​មិន​បាន​ដឹង​ពី​ព្រះ​វត្ដមាន​ព្រះអង្គ​ចាប់ពី​ពេល​នោះ​មក ។​

គប្បី​បញ្ជាក់​ថា​ តាម​រយៈ​ឯកសារ​ព្រឹទ្ធាចារ្យ​ឆេង ផុន ស្ដី​អំពី​គោល​ទស្សនៈ​ធំៗ​ចំពោះ​វប្បធម៌​ខ្មែរ និង​ការ​អភិវឌ្ឍ ​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា​ ការ​លូតលាស់​ខាង​បញ្ញា​ដល់​កំពូល​នា​សតវត្សរ៍​ទី​១១ និង​ទី​១២ ​ប្រាសាទ​ធ្វើ​ពី​ថ្ម​មាន​ចំនួន​១.០៨០ ​មាន​សិលាចារឹក​៥៥០​ផ្ទាំង ​មាន​រូបចម្លាក់​ទូទាំង​ប្រទេស​ចំនួន​២០.៤០០ មាន​សិល្បករ​ដាប់ថ្ម​៦.៤៦៥ ​មាន​អ្នករបាំ​ចំនួន​១.៦២២​នាក់ មហាវិទ្យាល័យ​២ គឺ​ស្រីជ័យ និង​រាជវិហារ ​សាស្ដ្រាចារ្យ​២.៧៤០​នាក់ បណ្ឌិត​១៨​អង្គ បញ្ញា​ជន​៣៨៥.៧៣៧​នាក់ ។​

ផ្អែក​តាម​ការ​កសាង​ប្រាសាទ​តាព្រហ្ម ដែល​ដឹកនាំ​កសាង​ដោយ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧ ក្នុង​គ្រិស្ដសករាជ​១១៨៦ ​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ជា​កម្លាំង​មហា​សាមគ្គី​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ ដែល​បាន​តស៊ូ​ព្យាយាម​ពុះពារ​គ្រប់ការ​លំបាក​ធ្វើ​ឲ្យ​សម្រេច​ឡើង គឺ​កម្លាំង​សហគមន៍​ចូលរួម​មាន​ចំនួន​១៣.១៤០​ភូមិ មាន​កម្លាំង​លើកដាក់ លី​សែង និង​ដាប់ថ្ម​៧៩.៣៦៥​នាក់ ។ នៅ​ពេល​កសាង​រួចរាល់​ហើយ មាន​មន្ដ្រីរាជការ​ព្រះសង្ឃ និង​ប្រជាពលរដ្ឋ​នៅ​ថែរក្សា​ក្នុង​បរិវេណ​ប្រាសាទ​ជា​អចិន្ដ្រៃយ៍​ចំនួន​១២.៦៤០​នាក់ ។​

ការ​ចូលរួម​កសាង​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​តាព្រហ្ម​នេះ​ជា​ឧទាហរណ៍​មួយ​ក៏​ដូចជា​ការ​កសាង​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​ថ្ម​ដទៃ​ទៀត​ទាំង ១០៨០​ប្រាសាទ​ផង​ដែរ គឺជា​មហា​ពលិកម្ម​ដ៏​ធំធេង និង​ដ៏​ខ្លាំងក្លា​របស់​បុព្វបុរស​យើង ។ ជា​ពិសេស ចំពោះ​សំណង់​វប្បធម៌​ទាំងនោះ​គឺជា​វឌ្ឍនភាព​ទាំង​នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច ស្ថិរភាព​សង្គម សន្ដិសុខ និង​សុវត្ថិភាព ព្រមទាំង​ជា​ការ​បង្ហាញ​អំពី​ជំនឿ​ដ៏​មោះមុត​ទៅ​លើ​សាសនា​ផង​ដែរ​ទើប​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​កម្លាំង​មហា​សាមគ្គី​កើតឡើង ។ ដូច​សំណង់​ផ្ទាំង​ថ្ម​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ចំពោះ​មុខ​អ្នក​ទស្សនា​នេះ​គ្រប់​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​ថ្ម​ទាំងអស់​តែង​ធ្វើ​ឲ្យ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ជាតិ​និង​អន្តរជាតិ​ស្ងើចសរសើរ​មិន​ដាច់​ពី​មាត់​ឡើយ​ថា ពិតជា​កើតឡើង​ពី​ការ​តស៊ូ​ព្យាយាម​ច្នៃប្រឌិត ស្ថាបនា ដាប់ថ្ម​ឆ្លាក់​ថ្ម​ម្ដង​បន្ដិចៗ​ ទាំង​អារ និង​កាត់​ថ្ម គឺ​សម្រេច​ឡើង​ដោយ​បញ្ញាញាណ​របស់​បុព្វបុរស​ប្រកប​ដោយ​សទ្ធា​ជ្រះថ្លា បូជា​កម្លាំងកាយ​ចិត្ដ ចំណេះដឹង និង​សម្ភារៈ ការ​ហូប​ចុក សេដ្ឋកិច្ច​ជូន​ជាតិ និង​សាសនា ដើម្បី​បង្កើត​នូវ​ប្រសិទ្ធភាព​នៃ​សំណង់ ។​

នៅ​ពេល​ដែល​កូនចៅ​ជំនាន់​ក្រោយ​បាន​គោរព​ស្ងើចសរសើរ​នូវ​វីរភាព​របស់​ដូនតា​ដែល​បាន​ផ្ដល់​ទុក​នូវ​ព្រលឹង​ជាតិ​ចារឹក​លើ​ថ្ម​ឲ្យ​មាន​និរន្ត​ភាព​និង​រស់​រវើក​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ នោះ​គេ​តែង​មាន​ការ​តាំងចិត្ដ​ថែរក្សា​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​ទាំង​អស់នោះ ដោយ​គោរព​ស្មោះសរ​ប្រកបដោយ​ភក្ដីភាព និង​បំពេញ​នូវ​កិច្ច​តបស្នង​សងគុណ​ថា មិន​ឲ្យ​បាត់បង់​ព្រលឹង​ដូនតា​ឡើយ គឺ​មិន​ឲ្យ​បរទេស​ណា​ឈ្លានពាន​ទឹកដី​ឬ​ណ្ដើម​យក​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​ជា​ព្រលឹង​ដូនតា​បាន​ឡើយ ។​ ដូច​បណ្ដាំ​ដូនតា​បាន​បន្ត​ទុក​មក​ឲ្យ​កូនចៅ​ជំនាន់​ក្រោយ​ចង​ចាំ​គ្រប់​គ្នា​ថា «វប្បធម៌​រលត់ ជាតិ​រលាយ បើ​វប្បធម៌​ពណ្ណរាយ ជាតិ​ថ្កុំថ្កើង» ​គឺ​ពូជ​ណា​ឫស​គល់​ណា​ក៏​មាន​ផ្លែផ្កា​បន្ត​ពូជ​ធារ​ដដែល​មិន​ចេះ​ដាច់​ដែរ ។​ ដូច​គេ​រមែង​និយាយ​ថា ​ពូជ​អ្នក​សាង​អង្គរ​បន្ត​មក​ដល់​ពេល​នេះ​នៅ​តែ​មិន​ចោល​ពូជ​នោះ​ឡើយ គឺ​ខ្មែរ​នៅ​តែ​ខ្លាំង​ដូច​សម័យ​អង្គរ​អ៊ីចឹង ៕

ប្រភពៈ  សាលអាន​ថ្ងៃ​ទី​១៨/០៨/២០០៨ (ដកស្រង់​ពី​កាសែត​កោះសន្ដិភាព)

Source: ប្រវត្ដិសាស្រ្ដ





Comments
Loading...