Ultimate magazine theme for WordPress.

សៀម​ស្ថាបនា​អរិយធម៌​ខ្លួន​តាម​វប្បធម៌​ខ្មែរ​ក្បាច់ចម្លាក់​តាម​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​ជា​តឹកតាង





ភ្លេង​ពិណពាទ្យ​ប្រគំ​មុខ​អង្គរ

ភ្លេង​ពិណពាទ្យ​ជា​ភ្លេង​របស់​ខ្មែរ​មាន​តាំងពី​អតីតសម័យ​មក​ម្ល៉េះ ។ កន្លង​មក​ជា​ប្រការ​គួរ​ឲ្យ​សោកស្ដាយ​ណាស់ ដែល​អ្នកខ្លះ​ហៅ​ភ្លេង​របស់​ខ្លួនឯង​ថា​ ភ្លេង​សៀម ។​ តាម​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា សៀម​ហៅ​ថៃ​នេះ​មិនមែន​ជា​ម្ចាស់​ទឹក​ម្ចាស់​ដី​សព្វ​ថ្ងៃនេះ តាំងពី​សម័យ​មុន​អង្គរ​នោះ​ទេ ។ វត្ដមាន​សៀម​នៅ​ថ្មីថ្មោង​ណាស់​គឺ​សៀម​ទើបតែ​មាន​លក្ខណៈ​ពេញលេញ​ជា​ប្រទេស​នៅ​សតវត្ស​ទី​១៤ នៃ​គ្រិស្ដសករាជ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ជាក់ស្ដែង​រាជធានី​អយុធ្យា​មាន​ទីតាំង​កើតឡើង​នៅ​ឆ្នាំ​១៤៣២ ។​

ក្រោយ​ពី​សៀម​លុកលុយ​បន្ទាយលង្វែក​នៅ​អំឡុង​ឆ្នាំ​១៥៩៣​នោះ សៀម​បាន​ប្រមូល​យក​សម្បត្ដិ​វប្បធម៌​ខ្មែរ​ស្ទើរតែ​អស់ ។ នៅ​ពេល​ដែល​សៀម​មាន​ឥទ្ធិពល​ហើយ​គេ​បាន​ត្រួតត្រា​លើ​ទឹកដី​ខ្មែរ​ផង​នោះ​ គេ​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​វប្បធម៌​មក​ខ្មែរ​វិញ​ដោយ​គេ​ប្ដូរ​តាម​គំនិត​របស់​គេ ។ ដូចជា​ឧបករណ៍​ទ្រខ្មែរ​ គេ​ហៅ​ថា​ ទ្រ​សៀម ឯ​ភ្លេង​ពិណពាទ្យ គេ​ហៅ​ថា​ ប៉ីទ្រ ព្រោះ​គេ​លេង​ស្រឡៃ​នាំមុខ​ដោយ​គេ​យល់​ច្រឡំ​ថា​ ស្រឡៃ​ជា​ប៉ីពក ។​ ដោយ​សៀម​ត្រួតត្រា​លើ​ខ្មែរ​នោះ ក៏​បណ្ដាល​ឲ្យ​គេ​យល់​ច្រឡំ​តៗ​គ្នា​ថា​ជា​ភ្លេង​សៀម​ ប៉ុន្ដែ​តាម​ពិតជា​ភ្លេង​ពិណពាទ្យ​របស់​ខ្មែរ​យើង​សោះ ។​ ជាក់ស្ដែង​បុព្វបុរស​ខ្មែរ​បាន​ឆ្លាក់​ឧបករណ៍​ភ្លេង​ពិណពាទ្យ​ទុកជា​ចំណាំ​ឲ្យ​កូនចៅ​ជំនាន់​ក្រោយ​យល់​ច្បាស់​ថា ពិតជា​ភ្លេង​ពិណពាទ្យ​របស់​ខ្មែរ ពោល​គឺ​មិនមែន​ជា​ភ្លេង​របស់​សៀម​នោះ​ទេ ។ ដូចជា​នៅ​តាម​ជញ្ជាំង​ប្រាសាទ​បាយ័ន​មាន​ប្រមាណ​ជិត​១០​វង់ នៅ​ប្រាសាទ​បន្ទាយ​សំរ៉ែ ប្រាសាទ​បន្ទាយឆ្មារ….. ។ល។​

ភ្លេង​ពិណពាទ្យ​ចែក​ជា​២​វង់ គឺ​ពិណពាទ្យ​វង់​ធំ​ និងពិណពាទ្យ​វង់​តូច ។​ ពិណពាទ្យ​វង់​ធំ​មាន​ឧបករណ៍​សម្ភោរ ស្គរធំ​១​គូ រនាតឯក​ រនាតដែក រនាតធុង រនាត​ថេង គង​វង់​តូច គង​វង់​ធំ ឈឹង ស្រឡៃ (តូច​ឬ​ធំ) ។ ឯ​ភ្លេង​ពិណពាទ្យ​វង់​តូច​មាន​ឧបករណ៍​រនាតឯក គង​វង់​ធំ ស្រឡៃ សម្ភោរ និង​ស្គរធំ​១​គូ ។​

តាម​រយៈ​ឯកសារ​«កំរង​វប្បធម៌​ខ្មែរ» ​ស្រាវជ្រាវ​ដោយ​អ្នកស្រី​កែវ ណារុំ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា​ វង់​តន្ដ្រី​ពិណពាទ្យ​គឺជា​វង់​តន្ដ្រី​មួយ​មាន​សម្លេង​ខ្លាំង ងំ ដែល​សម្ដែង​នូវ​ភាព​អង់អាច​ម៉ឺងម៉ាត់ ស្វាហាប់ ហើយ​ជា​វង់​តន្ដ្រី​ធំ​ជាងគេ​ក្នុង​ចំណោម​វង់​តន្ដ្រី​ខ្មែរ​ទាំងអស់ ។ ឯកសារ​នោះ​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថែម​ទៀត​ថា​ ភ្លេង​ពិណពាទ្យ​គេ​ប្រគំ​ជា​ពិសេស​សម្រាប់​កំដរ​រាំក្បាច់​បុរាណ​ល្ខោនខោល ល្ខោន​ស្រមោល គឺ​ស្បែក​តូច ស្បែក​ធំ ស្បែក​ពណ៌ ។ ក្នុង​ពិធីបុណ្យ​សម្រាប់​សាសនា ក៏​មាន​វង់​តន្ដ្រី​ពិណពាទ្យ​លេង​កំដរ​ជា​និច្ច​ដែរ ។ ចំណែក​នៅ​ក្នុង​ពិធីបុណ្យ​ផ្សេងៗ​ទៀត ក៏​គេ​និយម​យក​ភ្លេង​ពិណពាទ្យ​មក​ប្រគំ​កំដរ​ដែរ​ដូចជា ពិធី​កោរជុក ពិធីបួងសួង លាបំណន់ ពិធី​រំលឹក​គុណគ្រូ ពិធី​បំបួស​នាគ ។ល។ ហើយ​មាន​រហូត​ដល់​ពិធី​បុណ្យសព បុណ្យខួប​ទៀត​ផង ។ ចំពោះ​ព្រះរាជ​ពិធី​ផ្សេងៗ​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​តែង​មាន​ភ្លេង​ពិណពាទ្យ​ប្រគុំ​កំដរ​ជា​និច្ច ។​

តាម​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​ឲ្យ​ដឹង​ថា សៀម​បាន​ត្រួតត្រា​លើ​ខេត្ដ​៣​របស់​ខ្មែរ គឺ​បាត់ដំបង សៀមរាប និង​ស៊ីសុផុន អស់​រយៈពេល ១១២​ឆ្នាំ​ គឺ​តាំងពី​ឆ្នាំ​១៧៩៥ ដល់​ឆ្នាំ​១៩០៧ ។ មូលហេតុ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​សៀម​បាន​កាន់កាប់​ទឹកដី​ខេត្ដ​ទាំង​៣​នេះ​គឺ​ដោយសារ​តែម​ន្ដ្រី​ក្បត់​ឈ្មោះ​ បែន ​បាន​យក​ខេត្ដ​ដែល​ខ្លួន​ត្រួតត្រា​ទៅ​ចុះចូល​នឹង​សៀម​ ធ្វើ​ឲ្យ​សៀម​កាន់កាប់​ខេត្ដ​ទាំងនោះ​ដោយ​ប្រមូល​យក​សេដ្ឋកិច្ច និង​មរតក​វប្បធម៌​ជាតិ​ផង​ដែរ ។ ជា​ពិសេស​បញ្ហា​សៀម​កសាង​ប្រទេស និង​ចាប់ផ្ដើម​ស្ថាបនា​អរិយធម៌​របស់​ខ្លួន ដោយ​ការ​ទទួលយក​ប្រើប្រាស់​ពី​វប្បធម៌​របស់​ខ្មែរ​ទាំងស្រុង ។​ ទាំង​លេខ ទាំង​អក្សរ ទាំង​ភាសា គំនូរ ចម្លាក់ តន្ដ្រី​ប្រពៃណី សាសនា​ គឺ​មាន​មូលដ្ឋាន​វប្បធម៌​របស់​ខ្មែរ​ដោយ​ពួក​សៀម​គ្រាន់តែ​យក​ទៅ​កែ​បំភ្លៃ ជួសជុល​បន្ដិចបន្ដួច នៅ​សល់​រូបភាព​លំនាំ​ដើម​ស្រដៀង​គ្នា​នៅឡើយ ។ រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ រូបចម្លាក់ បដិមា ក្បាល​អ្នកតា ក៏​នៅ​តែ​បន្ត​ចេញពី​ស្រុក​ខ្មែរ​ឆ្ពោះទៅ​ស្រុក​សៀម​ដែរ គឺ​គេ​និយម​លេប​វប្បធម៌​ខ្មែរ​ដើម្បី​បន្ទន់ចិត្ដ​ខ្មែរ​ឲ្យ​ស្លូតបូត ទន់ខ្សោយ ដែល​នាំ​ឲ្យ​ពួក​សៀម​នោះ​អាច​លេប​យក​ទឹកដី​ខ្មែរ​យ៉ាង​ផ្អែម​ត្រជាក់​តែ​ម្ដង ។​

ដូច​យ៉ាង​ភ្លេង​ពិណពាទ្យ​ដែល​ជា​កេរដំណែល​របស់​បុព្វបុរស​ខ្មែរ ក៏​សៀម​យក​ទៅ​ប្រើប្រាស់​សព្វថ្ងៃ ហើយ​បាន​ប្រគល់​ឲ្យ​ខ្មែរ​បាន​ប្រើប្រាស់​មក​វិញ ដោយ​កំណត់​ថា​ជា​ភ្លេង​សៀម ។​ ទោះជា​យ៉ាងនេះ​ក្ដី​ក៏​ភ្លេង​ពិណពាទ្យ​របស់​ខ្មែរ​នៅ​តែ​ចារឹក​ជាប់​លើ​ថ្ម​ទុកជា​អមតៈ​ថា​ជា​ភ្លេង​របស់​ខ្មែរ​ពិតប្រាកដ​គឺ​ពុំ​អាច​មាន​ជនជាតិ​ណា​មក​ប្រែ​កាឡៃ​ឬ​បំផ្លើស​បាន​ឡើយ ៕

ប្រភពៈ  សាលអាន​ថ្ងៃ​ទី​០១/០៩/២០០៨ (ដកស្រង់​ពី​កាសែត​កោះសន្ដិភាព)

Source: ប្រវត្ដិសាស្រ្ដ





Comments
Loading...