Ultimate magazine theme for WordPress.

សង្គ្រាម​រវាង​ខ្មែរ និង​នគរ​ចម្ប៉ា

0 8

ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយ រស់ ចន្ត្រាបុត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយ រស់ ចន្ត្រាបុត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ​តាម​សិលាចារឹក និង​ឯកសារ​ចិន

៣. កម្ពុជា​សម័យ​អង្គរ

ច. សង្គ្រាម​រវាង​ខ្មែរ និង​នគរ​ចម្ប៉ា

តាមសិលាចារឹក​ខ្មែរ និង​កំណត់​ឯកសារ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ចិន​ជំនាន់​ដើម យើង​កត់​សម្គាល់​ឃើញ​ថា ប្រទេស​ខ្មែរ​តែង​តែ​ជួប​ប្រទះ ធ្វើ​សង្គ្រាម​ត​ទល់​ជាមួយ​នឹង​នគរ​ចម្ប៉ា​ជា​ញឹកញាប់ ។ ពីព្រោះ​នៅ​អាស៊ី​អគ្នេយ៍​ក្នុង​សម័យ​នោះ កម្លាំង​ ឬ​ជនជាតិ​សាសន៍​ដែល​ប្រឈម​មុខ​គ្នា​មាន​តែ​ខ្មែរ និង​ចាម​ប៉ុណ្ណោះ ។ សង្គ្រាម​នេះ​ ជា​សង្គ្រាម​វាត​ទឹកដី វាត​អំណាច វាត​ឥទ្ធិពល ដែល​នាំ​មក​នូវ​ផល​អាក្រក់​មហន្តរាយ​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​បំផុត​ដល់​ជោគ​វាសនា​ ប្រទេស​ចម្ប៉ា ។

១. ដើម​កំណើត​នគរ​ចម្ប៉ា

ជនជាតិ​ចាម មាន​ដើម​កំណើត​ចេញ​មក​ពី​ជនជាតិ​ជ្វា ឬ​ម៉ាឡេ និង​ប៉ូឡេណេស៊ី ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​ភូមិភាគ​ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី និង​ឥណ្ឌូណេស៊ី​ បច្ចុប្បន្ន​នេះ ។

នៅ​ដើម​សតវត្ស​ទី​ ១​នៃ​គ្រិស្តសករាជ ជនជាតិ​ចាម​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ល្បីល្បាញ​ជា​អ្នក​ប៉ិន​ប្រសប់​ខាង​ធ្វើ​ដំណើរ​ តាម​សមុទ្រ​ បាន​នាំ​គ្នា​មក​កាន់​កាប់​ទឹក​ដី​ចន្លោះ​ជួរ​ភ្នំ​អណ្ណាម និង​សមុទ្រ ។ ព្រំប្រទល់​ខាង​ជើង​ជាប់​នឹង​ទឹកដី​ខេត្ត​ចិន​តុងកឹង និង​ខាងត្បូង​ជាប់​នឹង​ទឹកដី​ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម ។ គឺ​ជា​ច្រក​ទឹកដី​មួយ​ចង្អៀត​ដោយ​មាន​របាំង​ធម្មជាតិ (ជួរ​ភ្នំ​អណ្ណាម) ឃាំង​ជាប់​នៅ​ទិស​ខាងលិច និង​ខាង​កើត (សមុទ្រ​ចិន) ។

ក្នុង ​សតវត្ស​ទី​២​នៃ​គ្រិស្តសករាជ ជនជាតិ​ចាម​បាន​រៀបចំ​ទឹកដី​នេះ​ឲ្យ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​នគរ​មួយ​មាន​ឈ្មោះ​នគរ​ ចម្ប៉ា ដែល​អ្នក​ដំណើរ​ចិន​ដាក់​ឈ្មោះ​ហៅ​ថា លីនយី ។ ជាដំបូង ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​របស់​ខ្លួន នគរ​ចម្ប៉ា​បាន​ទទួល​ឥទ្ធិពល​អំពី​ប្រទេស​ឥណ្ឌា ហើយ​គោរពបូជា​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា ។ ព្រះមហាក្សត្រ​ចាម​ទាំង​ប៉ុន្មាន​តែតែ​ប្រកាស​តាំង​ខ្លួន​ចុះ​មក​ពី​ ព្រះសិវៈ ឬ​ព្រះឥសូរ ។

២. បុព្វហេតុ​សង្គ្រាម​ខ្មែរ​ និង​ចម្ប៉ា

ដោយ ​ទឹក​ដី​របស់​ខ្លួន​ត្រូវ​ចង្អៀត​តូច ដោយ​ប្រជាជន​ចេះ​តែ​កើន​ឡើង​ចំនួន ហើយ​ម្យ៉ាង​ទៀត​ដោយសារ​នៅ​ទិស​ខាងលិច​មាន​ជញ្ជាំង​ជួរ​ភ្នំ​អណ្ណាម​យ៉ាង​ ខ្ពស់​ស្កឹមស្កៃ​ មិន​អាច​ឆ្លង​កាត់​បាន នគរ​ចម្ប៉ា​គ្មាន​មធ្យោបាយ​អ្វី​ក្រៅ​អំពី​វាត​ទឹកដី​ចុះ​ទៅ​ក្រោម ឬ​ឡើង​ទៅ​លើ​ឡើយ ។

ពី​សតវត្ស​ទី​៣ ទៅ​ទិ​៤ នៃ​គ្រិស្តសករាជ បាន​ពង្រឹង​កម្លាំង​ទាំងអស់​វាយ​លុក​ប្រហារ​ដណ្ដើម​យក​ខេត្ត​ចិន​ តុងកឹង ។ តែ​សង្គ្រាម​នេះ​ហាក់​ដូច​ជា​មិន​បាន​នាំ​មក​នូវ​ជោគជ័យ​ដល់​នគរ​ចម្ប៉ា​ ទេ ។ ជនជាតិ​យួន​បាន​វាយ​តបត​វិញ ធ្វើ​ឲ្យ​ចាម​ទប់​មិន​បាន ហើយ​ដក​ឃ្លា​រើ​រាជធានី​ពី​ឥន្ទ្របុរៈ (ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​វៀតណាម​បច្ចុប្បន្ន ត្រង់​ចំណុច​ត្រាគីវ ខាងលិច​មីសឹង) ចុះ​មក​តាំង​ទី​នៅ​ឯ​ប៉ាន់ដុរ៉ាង (បច្ចុប្បន្ន​ទីក្រុង​វៀតណាម ផាន់រ៉ាង) ។ បន្ទាប់​មក រាជធានី​ចាម​ត្រូវ​លើក​មក​នៅ កាវធារ៉ា (បច្ចុប្បន្ន​ទីក្រុង​វៀតណាម ញ៉ាត្រាង) ។

មិន ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ជាច្រើន​លើក​ច្រើន​គ្រា នគរ​ចម្ប៉ា​ត្រូវ​ពួក​ជ្វា​ចោរ​សមុទ្រ​លើក​ទ័ព​តាម​ទូក​សំពៅ​ចូល​មក​លុក​លុយ ​វាយ​ប្រហារ​កាប់​សម្លាប់​ ធ្វើ​បាប​លួច​ប្លន់ ដុត​បំផ្លិច​បំផ្លាញ​ជារឿយៗ ពី​គ.ស​៧៦៥ ទៅ​គ.ស​៧៨៧ ។ កងទ័ព​ចិន​ដែល​ត្រួតត្រា​នៅ​តុងកឹង ក៏​ធ្លាប់​បាន​វាយ​កម្ទេច​ចម្ប៉ា​ដាក់​ជា​នគរ​ចំណុះ​ដែរ ។ បន្ទាប់​មក​ក្នុង​គ.ស​១០៤៥ កងទ័ព​យួន​បាន​យក​ជ័យជំនះ​លើ​កងទ័ព​ចាម​ ដណ្ដើម​យក​បាន​ព្រះរាជធានី​ឥន្ទ្របុរៈ ហើយ​លួច​ប្លន់​យក​អស់​ភោគផល​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ធនធាន​របស់​ចាម ។ ក្នុង​គ.ស​១០៦១ ទឹក​ដី​ខេត្ត​បី​របស់​ចាម​ត្រូវ​យួន​កាត់​យក​មក​បញ្ចូល​ធ្វើ​ជា​ទឹកដី​ យួន ។

គឺ​នៅ​ក្នុង​ស្ថាន​ភាព​ដូច្នេះ ​ហើយ​ ដែល​នគរ​ចម្ប៉ា​ត្រូវ​តែ​រក​ផ្លូវ​រក​ទិស​រុល​បុក​វាយ​វាត​ទី​ទឹកដី​ចុះ​មក​ ក្រោម ឬ​មក​ខាង​ត្បូង​សំដៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ ដំបូង ការ​ចុះ​តម្រង់​ចូល​មក​ក្នុង​ទឹក​ដី​ខ្មែរ គ្មាន​លក្ខណៈ​ជា​ការ​វាយ​ប្រហារ ឬ​ជា​សង្គ្រាម​ទេ ។ គឺ​ជា​ក្រុម​ចោរ​តូចតាច​ដែល​នាំ​គ្នា​មក​លួច​ប្លន់ កាប់​សម្លាប់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដើម្បី​រក​រស់​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ។ គំនិត​ចង់​វាត​ទឹកដី​យក​ខេត្ត​ខណ្ឌ​នគរ​ខ្មែរ​ហាក់​ដូចជា​មិន​ទាន់​មាន​ ទេ ។ ពួក​ក្រុម​ចោរ​ចាម​ទាំង​នោះ ជួន​ត្រូវ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​វាយ​ប្រហារ​ដេញ​សម្លាប់​កម្ទេច​ចោល ជួន​ត្រូវ​បាន​ព្រះអង្គ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​រស់​នៅ​លើ​ទឹក​ដី​ខ្មែរ​ដើម្បី​បម្រើ​ នយោបាយ និង​ផល​ប្រយោជន៍​ខ្មែរ ។

ប៉ុន្តែ ​ចូល​មក​ដល់​គ.ស​៨០៩ ក្នុង​រាជ្យ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​២ ​មាន​ស្ដេច​ចាម​មួយ​អង្គ​ប្រហារ​នគរ​ខ្មែរ ។ តែ​កងទ័ព​ចាម​ត្រូវ​បរាជ័យ​បាក់បែក​រត់​ខ្ចាត់ខ្ចាយ​រលាយ​អស់ ។ វិបត្តិ​រវាង​ខ្មែរ និង​ចាម​ក៏​ចេះ​តែ​រីក​ធំ​ឡើង​ជា​លំដាប់​តាម​កាលវេលា ។

ក្នុង ​គ.ស​៩៤៥‑៩៤៦ វិវាទ​ខ្មែរ‑ចាម​មាន​កម្រិត​យ៉ាង​ខ្ពស់​ខ្លាំង​ ក្លាយ​ផ្ទុះ​ជា​សង្គ្រាម ។ កងទ័ព​ខ្មែរ​ ក្រោម​ការ​ដឹកនាំ​របស់​ព្រះហាក្សត្រ​ខ្មែរ ព្រះបាទ​រាជឥន្ទ្រវរ្ម័ន បាន​វាយ​រុញ​ច្រាន​កម្ចាត់​កងទ័ព​ចាម វាយ​ប្រយុទ្ធ​ចូល​លុក​សម្រុក​ដល់​នគរ​ចម្ប៉ា ហើយ​ដណ្ដើម​យក​បាន​ព្រះរាជធានី​កាវធារ៉ា ។ សិលាចារឹក​ចាម​បាន​សរសេរ​ចារ​រៀប​រាប់​អំពី​សង្គ្រាម​នេះ ដោយ​បញ្ជាក់​ថា កងទ័ព​ខ្មែរ​បាន​លួច​យក​រូប​ព្រះបដិមា​ព្រះនាង​ភគវត្តី​ដែល​ធ្វើ​អំពី​មាស ។

សង្គ្រាម ​ និង​អធិករណ៍​នគរ​ខ្មែរ និង​ចាម​មាន​រយៈ​ពេល​ជាង​៧៥​ឆ្នាំ ។ តែ​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ចុងក្រោយ​ដែល​នគរ​ចម្ប៉ា​ទទួល​ការ​វាយ​ប្រហារ​កៀប​សង្កត់​ យ៉ាង​ខ្លាំង​ពី​សំណាក់​យួន ចម្ប៉ា​ហាក់​ដូច​ជា​ងាក​មក​ស្វែង​រក​ការ​គាំទ្រ​ពី​កម្ពុជា​វិញ ។

៣. សង្គ្រាម​ខ្មែរ‑ចាម ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​សុរិយាវរ្ម័ន​ទី​២

ចូល ​មក​ដល់​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​សុរិយាវរ្ម័ន​ទី​២​ដែល​ប្រទេស​កម្ពុជា​កំពុង​តែ​ ជួប​ប្រទះ​សង្គ្រាម​កាប់​សម្លាប់​គ្នា នគរ​ចម្ប៉ា​បាន​បញ្ជូន​កងទ័ព​ឲ្យ​មក​រាតត្បាត​ លុកលុយ និង​កាន់​កាប់​ត្រួតត្រា​ដែន​ដី​ខ្មែរ​នៅ​ដី​សណ្ដ​ទន្លេ​មេគង្គ ។ កងទ័ព​ចាម​បាន​ដុត​បំផ្លាញ​ផ្ទះ​សម្បែង ភូមិ​ស្ថាន​ប្រជារាស្ត្រ​ខ្មែរ ជិះជាន់​ កាប់​សម្លាប់​ លួច​ប្លន់​ដឹកជញ្ជូន​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​អ្នក​ស្រុក​អ្នក​ភូមិ​ខ្មែរ ដែល​រស់​នៅ​តាម​ឆ្នេរ​សមុទ្រ​ទឹក​ដី​កម្ពុជា​ក្រោម ។ ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ស្លូត​ត្រង់​ជាច្រើន​ត្រូវ​ចាម​ចាប់​ចង​កៀរ​កណ្ឌ​ជា​ឈ្លើយ​យក​ ទៅ​ធ្វើ​ជា​ទាសាទាសី ។

ព្រះបាទ​ សុរិយាវរ្ម័ន​ទី​២ កាល​បើ​ពង្រឹង​អំណាច និង​រៀបចំ​ទឹក​ដី​ឲ្យ​មាន​ឯកភាព​រួច​ស្រេច​ហើយ ព្រះអង្គ​ក៏​ចាប់​ផ្ដើម​បើក​ការ​វាយ​ប្រហារ​ ដេញ​កម្ចាត់​ទ័ព​ចាម​ចេញ​ពី​នគរ ។ ក្នុង​គ.ស​១១២៣ ព្រះអង្គ​បាន​តាម​ដេញ​កងទ័ព​ចម្ប៉ា​រហូត​ទៅ​ដល់​ស្រុក​យួន ។ ដោយ​ស្ដេច​យួន​ លីកោងប៊ិញ បាន​ការពារ អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ទ័ព​ចាម​អាច​ជ្រកកោន​រស់​នៅ​លើ​ទឹក​ដី​របស់​ខ្លួន ព្រះបាទ​សុរិយាវរ្ម័ន​ទី​២​ក៏​ប្រកាស​ធ្វើ​សង្គ្រាម​នឹង​នគរ​យួន ។ ព្រះអង្គ​បាន​លើក​ទ័ព​ចំនួន​២០០០០​នាក់ ធ្វើ​ដំណើរ​ចុះ​តាម​ដោយ​សំពៅ​ទូក​ចំនួន​៧០០​គ្រឿង ឆ្លង​កាត់​សមុទ្រ​ទៅ​ចម្បាំង​នឹង​យួន ។

ក្នុង ​គ.ស​១១៣១ ដោយ​យល់​ឃើញ​ថា យួន​ជា​សត្រូវ​មួយ​ដ៏​ធំ​ដែល​អាច​នាំ​មក​ផល​អាក្រក់​គ្រប់​បែប​យ៉ាង​ដល់​ កម្ពុជា ព្រះអង្គ​ក៏​សម្រេច​ចិត្ត​លើក​ទ័ព​ទៅ​វាយ​កម្ទេច​ម្ដង​ទៀត​ឲ្យ​ចប់ ។ ស្ដេច​ចាម​ឈ្មោះ​ជ័យឥន្ទ្រវរ្ម័ន​ទី​៣​បាន​ធ្វើ​ជា​សម្ព័ន្ធ​មិត្ត នាំ​កងទ័ព​រួម​កម្លាំង​នឹង​ទ័ព​ខ្មែរ​ទៅ​វាយ​ប្រយុទ្ធ​ធ្វើ​សឹក​នឹង​ យួន ។ ប៉ុន្តែ​ទ័ព​ខ្មែរ‑ចាម​ទាំង​ពីរ​មិន​បាន​យក​ជ័យជំនះ​ឈ្នះ​ទ័ព​យួន​ទេ ។ ក្នុង​គ.ស​១១៣៦ ដោយ​ស្ថិត​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ភាព​ដ៏​សែន​អាសន្ន ស្ដេច​ចាម​បាន​លួច​ដក​ខ្លួន​រត់​ចោល​កងទ័ព​ខ្មែរ ហើយ​ទៅ​សុំ​ចុះ​ចូល​ស្ដេច​យួន ។ ជា​ថ្នូរ​ដើម្បី​យក​រួច​ខ្លួន​ដើម្បី​សេចក្ដី​សុខ​សុំ​កុំ​ឲ្យ​ស្ដេច​យួន​ ខឹង​ប្រកាន់​ចាប់​ទោស​អូស​ដំណើរ​ ស្ដេច​ចាម​ព្រះបាទ​ជ័យឥន្ទ្រវរ្ម័ន​ទី​៣​បាន​ដាក់​នគរ​ចម្ប៉ា​ចំណុះ​ យួន ។ ចំណែក​ព្រះបាទ​សុរិយាវរ្ម័ន​ទី​២​ ព្រះអង្គ​ត្រូវ​បង្ខំ​ចិត្ត​ដក​កងទ័ព​ពលរេហ៍​ចេញ​ពី​ស្រុក​យួន ។

នៅ ​ចំពោះ​មុខ​ភាព​មិន​ស្មោះ​ត្រង់​ គ្មាន​សេចក្ដី​ក្លាហាន​របស់​ស្ដេច​នគរ​ចម្ប៉ា ព្រះបាទ​សុរិយាវរ្ម័ន​ទី​២ តែង​តែ​ចិញ្ចឹម​ចិត្ត​សង​សឹក​លាង​កិត្តិយស​ជានិច្ច ។ ព្រះអង្គ​បាន​គិត​យ៉ាង​ល្អិតល្អន់​ថា ត្រូវ​តែ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​មួយ​ទៀត​វាយ​កម្ទេច​នគរ​ចម្ប៉ា​ឲ្យ​បាក់​ស្បាត ហើយ​យក​មក​ដាក់​បញ្ចូល​ជា​ទឹក​ដី​ខេត្ត​ខណ្ឌ​ខ្មែរ ។ ក្នុង​គ.ស​១១៤៥ ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ ព្រះបាទ​សុរិយាវរ្ម័ន​ទី​២​បាន​លើក​កងពល​ទាហាន​សេនា​យ៉ាង​ច្រើន​ សម្បើម​អស្ចារ្យ​ទៅ​វាយ​ប្រហារ​នគរ​ចម្ប៉ា ។ កងទ័ព​ខ្មែរ​បាន​ចេញ​ប្រសាច​ទៅ​រោម​ឡោម​ព័ទ្ធ​កងទ័ព​ បន្ទាយ និង​ទីក្រុង​ចាម​គ្រប់​ទិសទី ។ ព្រះរាជា​ខ្មែរ​បាន​វាយ​កម្ទេច​យក​ជ័យជំនះ​ឈ្នះ​លើ​ទ័ព​ចាម​នៅ​ត្រង់​ វាលសាក្លាង ។ ស្ដេច​ចាម​ត្រូវ​បាត់​ខ្លួន (ឬ​អស់​ព្រះជន្ម ?) នៅ​លើ​សមរភូមិ ។ ព្រះរាជធានី​ចាម​វិជ័យ​ត្រូវ​ធ្លាក់​មក​ក្នុង​កណ្ដាប់​ដៃ​ខ្មែរ ។ កងទ័ព​ខ្មែរ​ក៏​បាន​ដណ្ដើម​កាន់​កាប់​ត្រួតត្រា​នគរ​ចម្ប៉ា​ទាំង​មូល ។

ភាគបន្ត

Source: ប្រវត្ដិសាស្រ្ដ

Comments
Loading...